Guzki krwawnicze odbytu to prawidłowe struktury anatomiczne kanału odbytu, umiejscowione tuż powyżej kresy grzebieniastej. Są elementem mechanizmu odpowiedzialnego za trzymanie gazów. Dopiero powiększenie guzków i w konsekwencji ich wypadanie daje dolegliwości i powikłania, czyli chorobę guzków krwawniczych. Metod jej leczenia jest wiele, każda jednak ma swoje wskazania oraz przeciwwskazania, zalety i wady.
Choroba guzków krwawniczych powstaje wtedy, gdy na skutek upośledzenia odpływu krwi żylnej dochodzi do obrzęku błony śluzowej, poszerzenia naczyń splotu hemoroidalnego i w następstwie tego do krwawień. Z czasem objawy nasilają się i "utrwalają". Jednocześnie dochodzi do osłabienia utrzymujących guzek na swoim miejscu więzadełek Parksa i łącznotkankowego zrębu guzka. Guzki wysuwają się poza kanał odbytu, początkowo jedynie przy parciu, z czasem samoistnie, a ich odprowadzenie staje się coraz trudniejsze, w końcu - niemożliwe.

Jak wykluczyć współistnienie raka?

Choroba hemoroidalna dotyczy ponad 5 proc. naszego społeczeństwa, a dolegliwości z nią związane odczuwa 50 proc. populacji po 50. roku życia. Przywykliśmy zatem do faktu, że chorzy najczęściej właśnie guzkom krwawniczym przypisują wszelkie niepokojące objawy ze strony odbytu i wyraźnie sugerują to lekarzowi. Tymczasem często dolegliwości są spowodowane innymi schorzeniami. Leczenie przeciwhemoroidalne okazuje się nie tylko nieskuteczne, ale nawet zaostrza objawy choroby lub, co gorsza, opóźnia właściwe rozpoznanie. Należy pamiętać, że u 1 proc. chorych z chorobą hemoroidalną współistnieje rak odbytnicy, a u 23 proc. chorych stwierdza się inne stany patologiczne.

Istnieje czterostopniowa klasyfikacja zaawansowania choroby guzków krwawniczych:
I stopień - guzki powiększone, widoczne są jedynie w anoskopie;
II stopień - guzki wysuwają się na zewnątrz podczas parcia i cofają się samoistnie;
III stopień - guzki wysuwają się na zewnątrz podczas parcia i wymagają odprowadzenia przez chorego;
IV stopień - guzki krwawnicze wysunięte są trwale i nie daje się ich odprowadzić lub odprowadzone niemal natychmiast wypadają ponownie.

Objawem najczęściej zgłaszanym przez chorych jest bezbolesne krwawienie z odbytu świeżą, żywoczerwoną krwią w trakcie i/lub po oddaniu stolca. Często pojawia się świąd, wydzielina z odbytu, uczucie dyskomfortu i niepełnego wypróżnienia. Ból nie jest objawem charakterystycznym, jego pojawienie się każe myśleć o innych przyczynach dolegliwości. Każde krwawienie z odbytu wymaga zawsze dokładnej diagnostyki przed podjęciem jakiegokolwiek leczenia.

Metody zachowawcze i leczenie instrumentalne

Po rozpoznaniu choroby hemoroidalnej możemy rozpocząć terapię. Dysponujemy trzema sposobami leczenia. Są to metody zachowawcze - w I i II stopniu zaawansowania choroby - czyli powszechnie dostępne czopki i maści (najlepiej z niewielkim dodatkiem hydrokortyzonu), nasiadówki i leki podawane doustnie (pochodne flawonowe). Leczenie to, aczkolwiek przynoszące choremu ulgę, nie leczy jednak choroby.
Leczenie instrumentalne polega na zmniejszeniu dopływu krwi do guzka z równoczesnym wytworzeniem blizny łącznotkankowej, która przytwierdza guzek do podłoża i zapobiega jego wysuwaniu się z kanału odbytu. Jest ono nieobciążające dla chorego (czas trwania jednego zabiegu wynosi kilka minut), niemal bezbolesne, nie wymaga pobytu w szpitalu i sali operacyjnej. Jest to leczenie jeszcze nie operacyjne, ale już nie wyłącznie zachowawcze.
Do najczęściej stosowanych metod leczenia instrumentalnego należą: zakładanie gumowych podwiązek, koagulacja w podczerwieni, krioaplikacja, elektrokoagulacja, koagulacja z użyciem środków chemicznych. Wspólną wadą tych metod jest konieczność kilkakrotnego wykonywania zabiegów w odstępach kilku tygodni i ich nieradykalność (należy liczyć się z możliwością nawrotu dolegliwości w ciągu kilku lat), a także skuteczność tylko w I, II i częściowo w III stopniu choroby.

Operacja, czyli podejście radykalne

Dla najwyższych stopni zaawansowania choroby rezerwujemy leczenie operacyjne, które, choć radykalne, wiąże się z dość znacznymi dolegliwościami w przebiegu pooperacyjnym. Leczenie operacyjne polega na wycięciu kolejno wszystkich splotów hemoroidalnych. Wybór odpowiedniej metody zależy od stopnia zaawansowania choroby i dobierany jest indywidualnie z uwzględnieniem poniższego schematu:
I stopień - leczenie zachowawcze lub instrumentalne;
II stopień - leczenie instrumentalne lub zachowawcze;
III stopień - leczenie instrumentalne lub operacyjne;
IV stopień - leczenie operacyjne (leczenie inne jedynie w przypadku istotnych przeciwwskazań do operacji lub braku zgody chorego).
Zawsze jednak przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć proces nowotworowy w jelicie grubym.