Badanie wykonano w celu stwierdzenia, czy istnieją specyficzne objawy identyfikujące pacjentów, którzy powinni otrzymać antybiotyk bez zbędnej zwłoki. Do metaanalizy włączono badania, w których dorosłe osoby z objawami zakażenia śluzówki nosa i zatok przypisano w sposób przypadkowy do grupy leczonej antybiotykiem lub do grupy placebo. Ogółem przeanalizowano dane 2547 pacjentów z 9 badań spełniających kryteria włączenia. Stwierdzono, że zastosowanie antybiotyków, w porównaniu z placebo, zwiększa prawdopodobieństwo wyleczenia jedynie o 35 proc. Stwierdzono ponadto, że pacjenci z dłużej występującymi objawami infekcji musieli być dłużej leczeni, ale leczenie antybiotykiem nie miało u nich korzystniejszych skutków niż u pozostałych pacjentów. Podobnie pacjenci z bardziej nasilonymi objawami musieli być leczeni dłużej, ale zastosowanie antybiotyków nie było u nich bardziej konieczne niż u pacjentów z objawami słabiej wyrażonymi.
Znaczenia prognostycznego co do natychmiastowego włączenia do leczenia antybiotyków nie miały ani uprzednio występujące objawy przeziębieniowe, ani ból przy pochyleniu do przodu, ból połowy twarzy, ból zębów, ani ropna wydzielina z nosa. Jedynie ropna wydzielina na tylnej ścianie gardła charakteryzowała tych pacjentów, którzy musieli być leczeni dłużej i odnosili większe korzyści z antybiotykoterapii niż pozostali chorzy (iloraz szans 1,6). Oznacza to jednak, że aż ośmiu pacjentów z tym objawem musiałoby być leczonych antybiotykami, by jedna osoba odniosła z tego korzyść. Podobnie większe korzyści niż pozostali z leczenia antybiotykiem odnosili chorzy z najwyższą gorączką.
Autorzy opracowania twierdzą, że uzyskane przez nich wyniki wspierają rekomendację dla lekarzy pierwszego kontaktu, zgodnie z którą należy unikać pochopnego podawania antybiotyków osobom z objawami ostrego zapalenia śluzówki nosa i zatok, a leczenie takie stosować od razu jedynie u osób z potwierdzoną infekcją bakteryjną. Rekomendację tę wspiera stwierdzenie, że aż 64 proc. pacjentów z objawami tej choroby wraca do zdrowia w ciągu 14 dni, mimo że nie było leczonych antybiotykami. Co więcej, ropna wydzielina z nosa, potocznie uważana za kryterium rozróżniające infekcję bakteryjną od wirusowej, występuje równie często w przypadku zakażenia wirusowego, jak i bakteryjnego; dlatego też objaw ten nie uzasadnia decyzji o pilnym zastosowaniu antybiotyków. Autorzy pracy zalecają kilkudniową obserwację przed rozpoczęciem takiego leczenia. Podkreślają jednak, że postępowanie takie nie powinno dotyczyć osób z wysoką gorączką, obrzękiem wokół oczu lub silnym bólem - w takich przypadkach przyjmowanie antybiotyków należy zalecić od razu. Powyższe rekomendacje nie mają zastosowania w przypadku dzieci i osób z obniżoną odpornością.

Źródło: Lancet 2008, 371: 908-914.