Podczas konferencji dyskutowano o różnych problemach, przed którymi stają szpitale, ale żaden z nich nie wzbudził takich emocji, jak prezentacja Sławomira Molędy, eksperta prawnego Pulsu Farmacji na temat nowych zapisów antykorupcyjnych zawartych w nowelizacji ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Od 29 września obowiązuje zakaz oferowania korzyści majątkowych uzależnionych od sprzedaży leków refundowanych oraz zakaz różnicowania ich cen i warunków zakupu w umowach z hurtowniami farmaceutycznymi. Zdaniem naszego eksperta prawnego, nowe uregulowania prawne adresowane są nie tylko do farmaceutów działających na otwartym rynku leków, lekarzy i świadczeniodawców Narodowego Funduszu Zdrowia, ale dotyczą także aptek szpitalnych (jako jednostek organizacyjnych świadczeniodawców).

Niejasny los darowizn leków dla szpitali

Sławomir Molęda przekonywał, że choć prawnicy nie są co do tego zgodni, jednak praktyka już zdążyła udowodnić, jak duży wpływ na funkcjonowanie aptek szpitalnych ma nowe prawo. Okazuje się, że oferenci stający do przetargów na leki obawiają się obniżać ceny, by nie narazić się na zarzut oferowania nieuzasadnionej korzyści materialnej. Z drugiej strony nie chcą, ze względu na konkurencję, składać oferty maksymalnej. Skutek jest taki, że całkowicie wycofują się z przetargów na dostawę leków do szpitala. Apteka zostaje z nierozstrzygniętym przetargiem i bez oferentów.
"Tak więc, mimo że ustawa o cenach, wprowadzająca sztywne ceny i marże na leki, nie weszła w życie, bo nie zdążyła trafić pod obrady Sejmu przed jego rozwiązaniem, w praktyce już teraz doszło do usztywnienia rynku leków refundowanych" - twierdzi Sławomir Molęda.

Pytania bez odpowiedzi

Dyskusja uczestników konferencji udowodniła, jak dużym problemem w praktyce będzie zdefiniowanie pojęcia nieuzasadnionej korzyści materialnej, którym posługuje się znowelizowana ustawa. Czy farmaceuci z aptek szpitalnych powinni obawiać się zarzutów korupcyjnych, jeśli skorzystają z upustów i rabatów? Jak w świetle nowych przepisów traktować darowizny dla szpitali od firm farmaceutycznych w postaci leków refundowanych? Co zrobić, gdy do przetargu na leki nie stanie żaden oferent? Na te pytania będą musiały odpowiedzieć sobie nie tylko wszystkie podmioty będące uczestnikami łańcucha dystrybucji farmaceutyków, ale także organy administracyjne.
Problem polega na tym, że nie ma żadnej wykładni nowego prawa, a przepisy znowelizowanej ustawy o świadczeniach zdrowotnych są bardzo nieprecyzyjne. S. Molęda radził uczestnikom konferencji, by w przypadku wątpliwości dotyczących konkretnych rozstrzygnięć przetargowych, zwracali się do organów nadzorczych z prośbą o odpowiedź, czy takie działania są dozwolone prawem. W ustawie to Narodowy Fundusz Zdrowia jest wskazany jako podstawowy organ, który ma egzekwować te przepisy. To NFZ będzie zatem musiał ustosunkować się do pytań o to, w jakim zakresie można stosować rabaty w obrocie lekami finansowanymi ze środków publicznych.

Nieprecyzyjne przepisy

Uprzedzając ewentualne pytania świadczeniodawców Narodowego Funduszu Zdrowia, głos zabrał obecny na konferencji Zbigniew Niewójt, zastępca głównego inspektora farmaceutycznego. Poinformował, że GIF nie wie, jak nowe przepisy stosować w praktyce. Nie ma nawet jednoznacznej definicji leku refundowanego: czy jest to lek poddany czynności refundacyjnej (w tym ujęciu leki szpitalne nie podlegają refundacji, bo są częścią procedury medycznej), czy też jest to każdy lek znajdujący się na wykazach farmaceutyków refundowanych. Przy takim podejściu obrót medykamentami w szpitalu byłby objęty omawianymi zakazami. Zbigniew Niewójt poinformował, że główny inspektor farmaceutyczny zwrócił się do prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o spotkanie. NFZ i GIF będą musiały wypracować w tej sprawie wspólną wykładnię.