Eksperci Naczelnej Rady Aptekarskiej i Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego wolą jednoznaczne wytyczne i opracowali "Strategię wdrażania opieki farmaceutycznej w Polsce". Pracom zespołu przewodniczył dr n. farm. Tadeusz Bąbelek, wiceprezes Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej w Poznaniu. Powstała jednolita definicja opieki farmaceutycznej (patrz ramka). "Powinien to być cykl, w którym uczestniczą trzy równorzędne podmioty: lekarz, farmaceuta i pacjent - tłumaczy dr T. Bąbelek. - W żaden sposób nie chcemy wchodzić w kompetencje lekarzy. Ich rolą jest ordynować leki, a rolą farmaceutów - pilnować, by farmakoterapia była prowadzona właściwie".

Kartoteka w aptece

Zadaniem farmaceuty jest identyfikacja ewentualnych problemów lekowych pacjenta. Dlatego powinien przeprowadzić z nim wywiad, aby uzyskać dane nt. choroby, przebiegu terapii, przyjmowanych wcześniej i obecnie leków czy też jego trybu życia, sposobu odżywiania. "Chodzi przede wszystkim o wychwycenie wszelkich potencjalnych i rzeczywistych problemów lekowych, niezgodności recepturowych, ewentualnej podwójnej ordynacji, interakcji przyjmowanych leków z innymi lekami lub pokarmem. Farmaceuta powinien też próbować ukierunkować pacjenta pod kątem stylu życia, np. zalecić zaprzestanie palenia papierosów lub zwiększenie aktywności fizycznej" - wyjaśnia dr T. Bąbelek. Część z tych działań jest już teraz podejmowana przez farmaceutów, ale nikt ich nie dokumentuje.
Apteki, które zdecydują się na wprowadzenie opieki farmaceutycznej, będą musiały założyć karty swoim pacjentom. "Będziemy się starali, żeby tę dokumentację można było prowadzić w formie elektronicznej. Każda apteka powinna zebrane dane odpowiednio zabezpieczyć, by nie doszło do ich wycieku i złamania ustawy o ochronie danych osobowych" - zapowiada dr T. Bąbelek.

Certyfikat z opieki

Farmaceutów zainteresowanych opieką farmaceutyczną czekają duże wyzwania. Przede wszystkim muszą przejść odpowiednie przeszkolenie. Autorzy strategii proponują, by system szkoleń obejmował nauczanie podstaw opieki farmaceutycznej, szkolenia specjalistyczne (ukierunkowane na prowadzenie przewlekle chorych osób starszych lub chorych na nadciśnienie tętnicze, astmę, cukrzycę i in.) oraz konferencje tematyczne. Szkolenie podstawowe trwałoby ok. 10 godzin, a specjalistyczne 30-40 godzin. Pierwszy etap nauki prawdopodobnie sfinansuje farmaceutom samorząd aptekarski (NRA lub izby okręgowe). Za specjalistyczne szkolenia uczestnicy będą musieli płacić sami.
"Staramy się, by farmaceuta biorący udział w takim szkoleniu, mógł jednocześnie zdobywać punkty edukacyjne i w ten sposób wywiązać się z obowiązku szkolenia ciągłego" - zapewnia dr T. Bąbelek.
Szkolenia podstawowe z opieki farmaceutycznej mogą być prowadzone na większości wydziałów farmacji akademii medycznych, a specjalistyczne będą realizowane w konkretnym ośrodku. Przykładowo przewiduje się, że ośrodkiem referencyjnym dla opieki farmaceutycznej w nadciśnieniu tętniczym będzie Kraków, a w opiece farmaceutycznej dla przewlekle chorych w wieku starszym - Poznań. Nie zostało jeszcze ustalone, gdzie będą prowadzone szkolenia np. z astmy i cukrzycy.
Po ukończeniu cyklu szkoleń farmaceuta uzyskiwałby certyfikat specjalisty w zakresie opieki farmaceutycznej np. w nadciśnieniu tętniczym. By system mógł zacząć działać, najpierw musi powstać struktura, która będzie wydawała certyfikaty. Jej stworzeniem ma się zająć Naczelna Rada Aptekarska. Pierwsze certyfikaty powinny się pojawić za dwa, trzy lata. Będą przyznawane osobom, a nie placówkom. Jednak dla apteki, która będzie się mogła pochwalić przed pacjentami certyfikatem uzyskanym przez jej pracownika, korzyści są ewidentne: jest to dobra (i etyczna) forma promocji.

To warto wiedzieć
Zespół koordynujący działania związane z wprowadzaniem opieki farmaceutycznej do praktyki aptecznej w Polsce opracował następującą definicję:

Opieka farmaceutyczna jest dokumentowanym procesem, w którym farmaceuta współpracując z pacjentem i lekarzem, a w razie potrzeby z innymi zawodami medycznymi, czuwa nad prawidłowym przebiegiem farmakoterapii w celu uzyskania określonych jej efektów poprawiających jakość życia pacjenta. Zadania farmaceuty w opiece farmaceutycznej to:
- rozpoznawanie rzeczywistych lub potencjalnych problemów lekowych,
- rozwiązywanie rzeczywistych problemów lekowych,
- zapobieganie, by problemy potencjalne nie przekształciły się w rzeczywiste.