Obecnie wyróżnia się 3 rodzaje grypy:
-grypa sezonowa - wywołana przez wirusa grypy ulegającego corocznym mutacjom; atakuje w okresie jesienno-zimowym na półkuli północnej;
-grypa pandemiczna - wywołana przez nowy podtyp wirusa grypy, będący reasortantem szczepu wirusa grypy zwierzęcej i ludzkiej, który zyskał zdolność łatwego przenoszenia się z człowieka na człowieka; atakuje co kilkadziesiąt lat w formie pandemii;
-grypa ptasia - wywołana przez podtypy ptasie wirusa grypy; dominują zachorowania u zwierząt, sporadycznie u ludzi; atakuje osoby z najbliższego otoczenia chorych zwierząt.

Najgroźniejszy wirus typu A

Grypę sezonową wywołują wirusy z gatunków Influenza oraz Parainfluenza. Dotychczas poznano 3 typy wirusa grypy: A, B i C. Wirus typu C nie wywołuje groźnych zachorowań u ludzi, wirusy typu A i B są odpowiedzialne za poważne zakażenia, dlatego w wielu krajach są one objęte stałym monitorowaniem epidemiologicznym. W zakresie grypy typu A najczęściej spotyka się w populacji dwa podtypy: A/H1N1 oraz A/H3N2. Zakażenia wirusem typu A są najpoważniejsze i obarczone największą liczbą powikłań. W okresie sezonu jesienno-zimowego 40-50 proc. ostrych zakażeń układu oddechowego wywoływanych przez wirusy grypy dotyczy dzieci do 14 lat. Pozostałe populacje narażone to osoby czynnie uczestniczące w życiu, kontaktujące się z innymi w pracy i w domu oraz ludzie w podeszłym wieku. Corocznie w Polsce na zakażenia grypowe i grypopodobne zapada ok. 1-2 milionów ludzi, przy czym należy podkreślić, iż sprawozdawczość nie rozróżnia między zakażeniami wywoływanymi przez wirusy grypy a zakażeniami układu oddechowego wywoływanymi przez inne wirusy (wg ICD-10 kod J10, J11).

Konieczne potwierdzenie laboratoryjne

Ostre zakażenie układu oddechowego wywołane przez inne wirusy może być zbliżone objawami do grypy. Wywołują je jednak różne rhinowirusy, koronawirusy, parainfluenza, RSV, enterowirus, adenowirus, pikornawirusy. Tabela 1 zawiera listę objawów, które mogą być pomocne w różnicowaniu grypy i przeziębienia. Należy podkreślić, że na podstawie objawów klinicznych nie można jednoznacznie odróżnić zakażeń grypowych od innych ostrych zakażeń układu oddechowego. Dlatego też wskazane są laboratoryjne badania diagnostyczne, szczególnie ważne u osób z grup wysokiego ryzyka wystąpienia powikłań pogrypowych. Laboratoryjne potwierdzenie, że przyczyną zachorowania jest wirus grypy, pozwoli na zastosowanie odpowiedniego leczenia, w tym użycie leków przeciwwirusowych.
Podstawowe badania diagnostyczne w kierunku grypy to:
-badanie immunofluorescencyjne (wynik możliwy do uzyskania już w ciągu 2 h);
-badanie metodą biologii molekularnej RT-PCR (wynik w ciągu 2 dni, a w szczególnych przypadkach w ciągu 18 h);
-izolacja wirusa grypy;
-badanie serologiczne.
Badania można wykonać w Krajowym Ośrodku ds. Grypy, PZH (http://www.pzh.gov.pl) oraz w większości wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych.

Objawy kliniczne różnicujące grypę i przeziębienie

Objawy Grypa Przeziębienie
początek: nagły stopniowy
gorączka: zwykle wysoka rzadko pow. 38°C
kaszel: suchy, napadowy wilgotny
ból głowy: silny rzadko
bóle mięśniowe: częste, ciężkie łagodne
osłabienie: może trwać 2-3 tyg. 3-4 dni
wyczerpanie: częste rzadko
dyskomfort w klatce piersiowej: często rzadko
zatkany nos: rzadko często
katar, kichanie: rzadko często
ból gardła: rzadko często