Bąblowica jest chorobą wywoływaną przez larwy tasiemców: Echinococcus granulosus i Echinococcus multilocularis. W Polsce częściej występuje bąblowica jednokomorowa, powstająca wskutek inwazji larw E. granulosus, prowadząca do rozwoju pojedynczych lub rzadziej mnogich, jednokomorowych torbieli, zlokalizowanych w wątrobie (60 proc.), w płucach (20 proc.), śledzionie lub ośrodkowym układzie nerwowym. Człowiek jest przypadkowym żywicielem tasiemca. Do zarażenia dochodzi wtedy, gdy do przewodu pokarmowego dostaną się jaja E. granulosus z sierści zarażonego psa lub ze środowiska zanieczyszczonego kałem psa.
W Polsce bąblowica jest chorobą rzadką, rocznie notuje się około 40 przypadków, głównie u osób dorosłych. Choroba jest wykrywana zwykle przypadkowo, ponieważ objawy kliniczne występują dopiero po kilku latach od zarażenia.

Torbiele bąblowcowe wątroby rosną na ogół powoli: ok. 30 proc. 5 mm/rok, 50 proc. - 15 mm/rok, tylko 10 proc. rośnie bardzo szybko - 30 mm/rok. Osiągają średnicę od kilku do 30 cm. Przebieg choroby zależy od liczby torbieli, ich wielkości oraz lokalizacji w stosunku do torebki wątroby, dróg żółciowych i dużych naczyń. Przy powolnym wzroście torbieli chory nawet przez lata może nie odczuwać żadnych dolegliwości. Szybko rosnące torbiele mogą powodować bóle brzucha, uczucie wzdęcia, rozpierania w nadbrzuszu, czasem nudności. W przypadku ucisku na drogi żółciowe lub komunikacji torbieli ze światłem dróg żółciowych występuje żółtaczka mechaniczna, w przypadku ucisku na naczynia - objawy nadciśnienia wrotnego.

Torbiel bąblowcowa (zwłaszcza obumarła) może ulec nadkażeniu bakteryjnemu, dając obraz kliniczny jak w ropniu wątroby. Torbiel może pęknąć - samoistnie lub na skutek urazu brzucha - wywołując objawy ostrego brzucha lub wstrząs anafilaktyczny. W badaniu przedmiotowym na ogół nie stwierdza się odchyleń od stanu prawidłowego, część pacjentów ma powiększoną wątrobę i/lub żółtaczkę.

Umiejscowienie się bąblowca w śledzionie nie daje na ogół większych dolegliwości, ale może być powodem pęknięcia śledziony, np. pod wpływem urazu. Bąblowiec w płucach może powodować niedodmę. Jeśli torbiel bąblowcowa pęknie, objawem wiodącym jest kaszel.
W około 2 proc. przypadków bąblowicy pasożyt umiejscawia się w ośrodkowym układzie nerwowym. Objawy kliniczne mogą sugerować guz mózgu lub padaczkę. Torbiele wątroby wykryte badaniem USG można podejrzewać o etiologię bąblowcową w przypadku stwierdzenia charakterystycznych cech morfologicznych: rozwarstwiającej się torebki dającej obraz "kwiatu lilii", istnienia pęcherzy potomnych (obraz "plastra miodu"), obecności przegród wewnętrznych czy zwapnień w ścianie torbieli. Trafność rozpoznań ultrasonograficznych oceniana jest na 85-90 proc. U pacjentów rzadko występuje eozynofilia. Badanie serologiczne może być pomocne w rozpoznaniu, ale ujemny wynik tego badania nie wyklucza zakażenia bąblowcem. W niektórych przypadkach, głównie w torbielach wątroby, wykonuje się biopsję cienkoigłową.

Czytaj również:

Borelioza: aktualne standardy leczenia (ujednolicone zalecenia m.in. WHO i EUCLAB)

Niebezpieczne spotkania z przyrodą

Borelioza - nie u wszystkich - rozmowa z z dr. hab. Leszkiem Szenbornem, kierownikiem Katedry i Kliniki Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Akademii Medycznej we Wrocławiu.